Over voedselbossen (en tips als je er zelf een wilt aanleggen!)

Apple_tree_blossomVoedselbossen zijn bijzonder veerkrachtige systemen, bestaande uit meerjarige houtige soorten (bomen, struiken). Het is een vorm van duurzame landbouw waarbij de biodiversiteit wordt verhoogd en tegelijkertijd de bodem en de waterkwaliteit wordt verbeterd. De voedselbosboeren (of voedselboswachters) zijn echte pioniers. Wouter van Eck is zo’n boer.

Tijdens het Congres Voedselbossen in Oisterwijk van 23 maart jl. luisterde ik naar zijn geanimeerde verhaal over Food Forest Ketelbroek. Van Eck heeft in 2009 2,5 hectare maïsakker omgevormd tot voedselbos. Hij was daarmee de eerste in Nederland. Zijn definitie van een voedselbos is:

  • Door mensen ontworpen en gericht op voedselproductie.
  • Gedomineerd door meerjarige, houtige soorten.
  • Benut de ecologische principes van een natuurlijk bos (bio-mimicry & agro ecology).
  • Het functioneert zonder externe input als mest, pesticiden, etc.

De basisvoorwaarden om een voedselbos te kunnen aanleggen en onderhouden/ behouden zijn:

  • Bomen!
  • Zeer terughoudend beheer
  • Geen vee
  • Diversiteit van de vegetatie
  • Multiculturele plantengemeenschap toestaan (inheemse en uitheemse soorten door elkaar)
  • Ecosysteemdiensten moeten beloond worden
  • Het overheidsbeleid zal flexibel genoeg moeten zijn om de aanleg van voedselbossen toe te staan

In het begin zal je veel moeten investeren in het ontwerp en de aanleg, maar daarna is het belangrijkste om te wachten en niets te doen. Dan zal het bos zich de eerste 4 eeuwen zelf ontwikkelen. Van Eck geeft drie voorbeelden uit zijn eigen voedselbos waarmee hij aantoont dat niet ingrijpen loont:

  • In de eerste lente was er een rupsenplaag, maar dezelfde zomer kwamen verschillende vogels in het voedselbos nestelen. Zij zorgden voor balans door de rupsen op te eten.
  • Gij zult niet wieden! Als pionierplant is de distel bijvoorbeeld nuttig om de bodem te verbeteren. Als het voedselbos groeit, zal er minder licht komen bij deze planten en verdwijnen ze vanzelf.
  • Schimmels leven in symbiose met bomen. Een theelepel bosgrond bevat enkele honderden meters schimmeldraden. Zwammen kunnen fosfaat halen uit de bodem en leveren aan bomen. Maar een boom die bemest wordt, zal geen gebruik maken van de natuurlijke fosfaatlevering van zwammen. Daarom is het belangrijk om niet bij te mesten: een succesvol bos heeft geen input nodig.

Natuur en landbouw versterken elkaar. Je moet de natuurlijke principes begrijpen en in het ontwerp meenemen. De ecologie is de basis op verschillende manieren:

  • Een goed ontwerp biedt een habitat voor veel soorten.
  • Bestuiving, natuurlijk plaagbeheer.
  • Biodiversiteit is vaak groter dan die van menig natuurgebied.

Mensen hebben behoefte aan de functies die voedselbossen kunnen leveren:

  • Voedsel
  • Broeikasgassen vastleggen in de bodem (in de lucht zijn deze gassen een klimaatprobleem, in de bodem zijn ze nuttig)
  • Het verbeteren van de waterhuishouding
  • Een gezond leefmilieu
  • Recreatie

—————————————————————————————————————————————-
Zelf aan de slag?

Ben je enthousiast geworden en wil je zelf een voedselbos gaan aanleggen? Houd er dan rekening mee dat je in het begin veel tijd, energie en geld zult moeten investeren in het verwerven van grond, het ontwerp en de aanplant van het voedselbos. Maar als dat allemaal goed gedaan is, staat het bos de komende 400 jaar als een huis.

Sinds kort werk ik bij de Brabantse Milieufederatie als vrijwilliger om het Platform Voedselbossen Brabant op te zetten. Heb je een plan voor een voedselbos in Brabant, dan kun je je aanmelden. Je kunt gebruikmaken van de expertise en het netwerk van de Brabantse Milieufederatie en kennis delen met andere leden.

Kijk voor meer informatie over financiering en het verkrijgen van grond op www.groenontwikkelfondsbrabant.nl. Als je een goed plan hebt, kunnen zij je ondersteunen met het aanleggen van jouw voedselbos als nieuwe natuur.

Advertisements
This entry was posted in Agroforestry, Herstellende landbouw, Inspirerend, Uncategorized, Voedselbossen and tagged , , , . Bookmark the permalink.

One Response to Over voedselbossen (en tips als je er zelf een wilt aanleggen!)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s